تعرفه شهود در دادخواست

وقتی پای دادگاه و دعواهای حقوقی یا کیفری وسط می آید، حتماً کلمه شهود یا گواهی به گوشتان خورده. اما «تعرفه شهود در دادخواست» دقیقاً یعنی چی؟ این عبارت دو تا معنی مهم داره: یکی اینکه چطور باید شاهداتون رو به دادگاه معرفی کنید و دومی اینکه آیا شاهد بابت حضورش هزینه ای دریافت می کنه یا نه. خیالتون راحت، تو این مقاله قراره هر دو جنبه رو با زبانی ساده و خودمانی بررسی کنیم تا هیچ ابهامی براتون باقی نمونه.

داستان از جایی شروع میشه که شما یا طرف مقابلتون برای اثبات حرفتون، دست به دامن شاهد می شید. خب معلومه که شهادت شهود، یعنی همون گواهی شون، می تونه مثل یه برگ برنده باشه و مسیر پرونده رو عوض کنه. اما این برگ برنده به همین راحتی به دست نمی آد و کلی قاعده و قانون و تشریفات داره که باید مو به مو رعایت بشن. تصور کنید یک نفر برای اثبات ادعای خودش نیاز به تایید حرفای شاهدها داره. اگه ندونه چطور باید این شاهدها رو معرفی کنه یا چه شرایطی باید داشته باشن، ممکنه پرونده اش حسابی گره بخوره. یا مثلاً اگه خودتون به عنوان شاهد احضار شدید، چه حقوقی دارید؟ آیا بابت وقتی که می ذارید، جبران خسارتی دریافت می کنید؟ اینجاست که فهمیدن معنی کامل تعرفه شهود در دادخواست حسابی به کارتون میاد. در ادامه قراره تک تک این ابهامات رو با هم رفع کنیم و یاد بگیریم چطور از این ادله مهم به درستی استفاده کنیم.

تعرفه شهود یعنی معرفی و شناساندن گواه ها تو دادگاه

خب، بذارید اول بریم سراغ معنی اول تعرفه شهود که معمولاً بیشتر هم استفاده میشه. تو فضای حقوقی، وقتی می گن تعرفه شهود، بیشتر منظورشون معرفی و شناسوندن شاهدها به دادگاهه. یعنی اینکه شما به عنوان خواهان یا خوانده، باید اسم و مشخصات کسایی رو که می خوان به نفع شما یا علیه طرف مقابل شهادت بدن، به دادگاه اعلام کنید. این کار یه جورایی مثل رونمایی از برگ برنده تونه.

اصلاً چرا باید شاهد معرفی کنیم؟

راستش رو بخواهید، شهادت شهود یکی از قوی ترین راه های اثبات دعوا توی دادگاهه. تو خیلی از پرونده ها، مخصوصاً اونایی که سند و مدرک کتبی زیادی ندارن، حرف شاهدها می تونه سرنوشت ساز باشه. وقتی شما شاهد معرفی می کنید، در واقع دارید یه سری اطلاعات مهم رو از زبان کسایی که خودشون ماجرا رو دیدن یا شنیدن، به قاضی می رسونید. این اطلاعات می تونه به قاضی کمک کنه تا تصویر کامل تری از ماجرا داشته باشه و تصمیم درست تری بگیره. پس معرفی شهود یه جورایی یه کمک بزرگه به قاضی برای روشن شدن حقیقت. بدون معرفی شهود، دادگاه نمی تونه به حرف اونا گوش بده و شهادتشون هیچ اعتباری نداره.

کی و چطور باید شهود رو معرفی کنیم؟

معرفی شهود خودش یه سری تشریفات و زمان بندی داره که باید حسابی حواسمون بهشون باشه. اگه این مراحل رو درست نریم، ممکنه حتی بهترین شاهدها هم به درد پرونده مون نخورن.

در دادخواست: وقتی می خوایم از اول به شهادت استناد کنیم، چی باید بنویسیم؟

اگه شما به عنوان خواهان (کسی که شکایت کرده) از همون اول می دونید که برای اثبات حرفتون به شهادت شهود نیاز دارید، بهتره تو همون دادخواست اولیه این موضوع رو بنویسید. یعنی چی؟ یعنی تو قسمت شرح دادخواست باید ذکر کنید که به شهادت شهود استناد می کنید و تا جایی که ممکنه، اسم و مشخصات شاهداتون رو هم بنویسید. البته اجباری نیست که حتماً تو همون دادخواست اول، مشخصات کامل رو بنویسید؛ اما ذکر کردنش نشون می ده که از همون اول برنامه تون برای استفاده از این دلیل مشخص بوده. این کار باعث میشه پرونده شما از نظر ادله محکم تر به نظر بیاد.

تو جلسات دادگاه: بعد از اینکه قاضی گفت شاهد بیارید، چطوری معرفیشون کنیم؟

معمولاً تو طول رسیدگی، وقتی دادگاه تشخیص میده که شهادت شهود می تونه تو روشن شدن ماجرا مؤثر باشه، یه قرار به اسم قرار استماع شهادت شهود صادر می کنه. یعنی چی؟ یعنی قاضی به شما فرصت می ده که شاهداتون رو بیارید. تو این مرحله، طبق ماده 232 قانون آیین دادرسی مدنی، شما موظفید که شاهداتون رو در زمانی که دادگاه تعیین کرده حاضر و معرفی نمایید. یادتون باشه که دادگاه یه مهلتی بهتون می ده که تو همون مهلت باید شهود رو معرفی کنید. این مهلت معمولاً مشخصه و اگه از دستش بدید، ممکنه فرصت شهادت دادن شاهداتون رو از دست بدید.

وقتی قراره شاهد معرفی کنید، باید یه لیست از اسم و مشخصاتشون تهیه کنید و به دادگاه بدید. حتی اگه دادگاه لازم بدونه، ممکنه خودش شاهدها رو با احضاریه رسمی به دادگاه دعوت کنه، اما معمولاً این وظیفه به عهده همون طرف دعواست که به شهادت استناد کرده.

هر یک از طرفین دعوا که متمسّک به گواهی شده اند، باید گواهان خود را در زمانی که دادگاه تعیین کرده حاضر و معرفی نمایند.

چه اطلاعاتی از شاهد لازمه؟

فقط گفتن فلانی شاهد منه کافی نیست! دادگاه نیاز داره که شاهدها رو به طور کامل شناسایی کنه. برای همین، وقتی شاهدتون رو معرفی می کنید، باید اطلاعات زیر رو ازش به دادگاه بدید:

• نام و نام خانوادگی کامل
• نام پدر
• شماره ملی و تاریخ تولد
• شغل
• سن
• محل اقامت دقیق (آدرس منزل یا محل کار)
• و هر اطلاعات شناسایی دیگه ای که لازمه و دادگاه ازتون می خواد.

این اطلاعات برای اینه که دادگاه مطمئن بشه شخص واقعی قراره شهادت بده و اگه نیاز شد، بتونه باهاش تماس بگیره یا احضارش کنه. همچنین برای بررسی شرایط شاهد که جلوتر توضیح می دیم، این اطلاعات خیلی مهمن.

اگه سر موقع شاهد رو معرفی نکنیم چی میشه؟

اینجاست که اهمیت رعایت مهلت ها خودش رو نشون میده. اگه دادگاه مهلتی برای معرفی شهود تعیین کنه و شما تو اون مهلت، شاهداتون رو حاضر و معرفی نکنید، چه اتفاقی میفته؟

1. از دست دادن فرصت: دادگاه ممکنه دیگه بهتون فرصت دوباره نده و این دلیل اثبات دعوای شما رو کلاً از دست می دید.
2. ضرر به پرونده: اگه تنها دلیل شما برای اثبات حرفتون، شهادت شهود باشه و نتونید اون ها رو معرفی کنید، پرونده تون ضعیف میشه و ممکنه رأی به نفع شما صادر نشه.
3. بسته شدن باب شهادت: قاضی ممکنه اعلام کنه که دیگه باب استماع شهادت شهود بسته شده و نمی تونید بعداً شهودی رو معرفی کنید.

پس حتماً به مهلت های قانونی که دادگاه تعیین می کنه توجه کنید و اگه نیاز به شاهد دارید، حواستون باشه که به موقع اون ها رو معرفی کنید. گاهی اوقات میشه با درخواست تجدید جلسه و ارائه دلایل موجه، مهلت دوباره گرفت، اما این به نظر قاضی بستگی داره و ممکنه همیشه اتفاق نیفته.

تعرفه شهود یعنی هزینه ها و حق و حساب شاهدها

خب، رسیدیم به معنی دوم تعرفه شهود که معمولاً برای خیلی ها جای سواله؛ یعنی هزینه ها و مخارج مربوط به شهادت. خیلیا فکر می کنن شاهدها بابت شهادتشون پول یا همون حق الزحمه می گیرن. اما واقعیت چیه؟

شاهدها پول هم می گیرن؟ فرق حق الزحمه با جبران خسارت چیه؟

بذارید همین اول کار یه چیزی رو شفاف کنیم: شهادت دادن تو دادگاه یه وظیفه شرعی و قانونیه و کسی بابت خودِ شهادت، حق الزحمه دریافت نمی کنه. یعنی شاهد نمی تونه بگه من شهادت می دم، ولی پولشو می گیرم. این یه عمل رایگان و از سر وظیفه ست.

اما یه فرق اساسی وجود داره بین حق الزحمه و جبران خسارت. حق الزحمه یعنی پولی که بابت انجام یه کار تخصصی یا خدماتی گرفته میشه (مثلاً حق الزحمه وکیل). اما جبران خسارت یعنی پولی که برای پوشش دادن ضررهایی که به یه نفر وارد شده، بهش پرداخت میشه. در مورد شهود، ما با جبران خسارت طرفیم.

هزینه های رفت و آمد و جبران خسارت های دیگه چی؟

فرض کنید یه نفر تو یه شهر دیگه زندگی می کنه و شما ازش می خواید بیاد دادگاه شهر شما شهادت بده. یا مثلاً یه نفر شاغله و برای اینکه بیاد دادگاه، باید مرخصی بگیره و حقوق اون روزش رو از دست بده. اینجاست که پای جبران خسارت میاد وسط. ماده 247 قانون آیین دادرسی مدنی صراحتاً در این مورد صحبت می کنه:

هر گاه گواه برای حضور در دادگاه تقاضای هزینه آمد و رفت و جبران خسارت حاصل از آن را بنماید، دادگاه میزان آن را معین و استنادکننده به گواهی موظف است آن مبلغ را به شاهد بپردازد.

پس، شاهد حق داره هزینه هایی مثل موارد زیر رو از کسی که ازش خواسته شهادت بده، مطالبه کنه:

• هزینه ایاب و ذهاب: پول رفت و آمدش به دادگاه (کرایه تاکسی، اتوبوس، قطار، بنزین شخصی و…).
• جبران از دست دادن درآمد: اگه به خاطر حضور تو دادگاه، ساعاتی از کارش باز مونده و درآمدش رو از دست داده، می تونه جبران این خسارت رو بخواد.
• هزینه های اقامت: اگه از راه دور اومده و نیاز به اقامت شبانه داشته، این هزینه هم می تونه جزو جبران خسارت باشه.

اما نکته مهم اینه که شاهد خودش باید این تقاضا رو مطرح کنه. دادگاه خود به خود این هزینه رو براش در نظر نمی گیره.

کی باید این هزینه ها رو بده؟

طبق همون ماده 247، کسی که موظف به پرداخت این هزینه هاست، کسیه که به شهادت استناد کرده. یعنی اگه شما شاهد آوردید، شمایید که باید هزینه های رفت و آمد و جبران خسارت اون شاهد رو بپردازید. این پرداخت قبل از ادای شهادت باید انجام بشه تا شاهد با خیال راحت شهادت بده و نگران ضررهای مالیش نباشه. اگه این هزینه ها پرداخت نشه، ممکنه شاهد از شهادت دادن امتناع کنه.

چطوری این هزینه ها رو تعیین و پرداخت می کنن؟

معمولاً خود دادگاه یا دفتری که مسئول رسیدگی به پرونده است، با توجه به شرایط شاهد (مثلاً مسافتی که طی کرده، شغلش و…)، میزان این هزینه ها رو تعیین می کنه. شاهد می تونه قبل از شهادت دادن، میزان خسارت های وارده به خودش رو به دادگاه اعلام کنه و دادگاه با بررسی، مبلغی رو تعیین می کنه و به کسی که شاهد رو معرفی کرده، دستور پرداختش رو میده. این مبلغ باید به صورت نقدی به شاهد پرداخت بشه.

پرونده های حقوقی و کیفری، فرق دارن؟

توی قانون آیین دادرسی مدنی، بحث جبران خسارت شهود صراحتاً اومده و کاملاً واضحه. اما تو پرونده های کیفری، اوضاع یه کمی فرق می کنه. عموماً در پرونده های کیفری، چون شهادت دادن یه وظیفه عمومی و اجتماعی محسوب میشه (برای کمک به اجرای عدالت)، کمتر به بحث جبران خسارت شهود پرداخته میشه. البته این به این معنی نیست که شاهد هیچ هزینه ای رو دریافت نمی کنه. اگه شاهد برای حضور در دادگاه متحمل هزینه هایی شده باشه، در شرایطی خاص و با تشخیص دادگاه، ممکنه هزینه های ایاب و ذهابش پرداخت بشه، ولی این مسئله به اندازه پرونده های حقوقی فراگیر و مشخص نیست و معمولاً شرایط سخت گیرانه تری داره.

تشریفات و شرایط گوش دادن به شهادت شاهدها تو دادگاه

خب تا اینجا فهمیدیم تعرفه شهود یعنی چی. حالا بیایید ببینیم وقتی شاهد تو دادگاه حاضر میشه، چه اتفاقاتی میفته و چه قواعدی برای گوش دادن به حرفاش وجود داره. این قسمت از کار هم کلی جزئیات داره که اگه ندونیم، ممکنه کارمون گره بخوره.

شرایطی که هر شاهدی باید داشته باشه

فکر نکنید هر کسی می تونه بیاد و تو دادگاه شهادت بده. شاهد باید یه سری شرایط قانونی داشته باشه تا شهادتش قابل قبول باشه. این شرایط خیلی مهمن و قاضی حتماً اون ها رو بررسی می کنه:

• بلوغ: شاهد باید به سن قانونی بلوغ رسیده باشه.
• عقل: شاهد نباید دچار جنون یا اختلالات روانی باشه که باعث بشه حرفاش قابل اعتماد نباشن.
• عدالت: این واژه شاید کمی پیچیده به نظر بیاد، اما به زبان ساده یعنی شاهد باید فردی باشه که به صداقت و راستگویی معروف باشه و اهل گناهان کبیره نباشه. البته تشخیص عدالت با قاضیه و گاهی اوقات ممکنه بحث برانگیز باشه.
• عدم نفع شخصی: شاهد نباید تو پرونده نفعی داشته باشه. مثلاً اگه با برنده شدن یکی از طرفین، خودش هم سودی ببره، شهادتش قبول نیست.
• عدم خصومت: شاهد نباید با هیچ کدوم از طرفین دعوا دشمنی شخصی داشته باشه، چون ممکنه دشمنی باعث بشه حقیقت رو نگه.
• عدم اشتغال به تکدی گری: کسی که شغلش گدایی باشه، شهادتش معتبر نیست.
• عدم ولگردی: ولگرد کسی است که اقامتگاه ثابت و شغل مشخصی نداره.

اگه یکی از این شرایط وجود نداشته باشه، طرف مقابل می تونه به شهادت اون شاهد ایراد بگیره که بهش می گن جرح شاهد.

قسم خوردن شاهد و مجازات دروغ گفتن

یکی از مهم ترین مراحل شهادت، قسم خوردنه. قبل از اینکه شاهد شروع به صحبت کنه، دادگاه بهش یادآوری می کنه که شهادت دروغ چقدر بده و چه عواقب حقوقی و کیفری خطرناکی داره. بعدش شاهد قسم می خوره.

قبل از ادای گواهی، دادگاه حرمت گواهی کذب و مسئولیت مدنی آن و مجازاتی که برای آن مقرر شده است را به گواه یا شاهد خاط نشان می سازد. گواهان قبل از ادای گواهی نام و نام خانوادگی، شغل، سن و محل اقامت خود را اظهار و سوگند یاد می کنند که تمام حقیقت را گفته و غیر از حقیقت چیزی اظهار ننمایند.

متن قسم معمولاً اینجوریه که شاهد به خداوند متعال قسم یاد می کنه که جز به راستی چیزی نگوید و تمام حقایق را بیان نماید. این قسم خیلی مهمه، چون اگه کسی بعد از قسم خوردن دروغ بگه، مرتکب جرم شهادت کذب یا شهادت دروغ شده که مجازات سنگینی داره. مجازات شهادت دروغ می تونه حبس و جزای نقدی باشه. پس حواستون باشه که شهادت یک امر بسیار جدیه و شوخی بردار نیست.

چطوری به حرف شاهدها گوش می دن تو دادگاه؟

استماع شهادت هم یه سری قواعد خاص داره تا مطمئن بشن که شاهدها تحت تأثیر هم قرار نمی گیرن و هر کدوم مستقل نظر خودشون رو می گن.

• استماع جداگانه شهود (ماده 235 قانون آیین دادرسی مدنی): دادگاه معمولاً حرف هر شاهد رو جداگانه و بدون حضور بقیه شاهدها گوش می کنه. این کار برای اینه که شاهدها نتونن حرف هم رو بشنون و ممکنه چیزی رو تغییر بدن یا تحت تأثیر حرف همدیگه قرار بگیرن. بعد از اینکه همه جداگانه شهادت دادن، دادگاه می تونه به صورت جمعی هم ازشون تحقیق کنه.
• امکان استماع شهادت بدون حضور اصحاب دعوا (ماده 237 قانون آیین دادرسی مدنی): گاهی اوقات ممکنه دادگاه تشخیص بده برای اینکه شاهد راحت تر و بدون نگرانی شهادت بده، بهتره که حرفاش رو بدون حضور طرفین دعوا گوش کنه. تو این حالت، بعد از اینکه شاهد شهادت داد، دادگاه بلافاصله طرفین دعوا رو از محتوای شهادت مطلع می کنه.
• اهمیت صورت جلسه شهادت: هر چی که شاهد می گه، باید کلمه به کلمه تو صورت جلسه دادگاه ثبت بشه. بعد از اینکه حرفاش تموم شد، متن صورت جلسه به خودش نشون داده میشه تا مطالعه کنه و اگه تأیید کرد، امضا و اثر انگشت بزنه. اگه هم نتونست یا نخواست امضا کنه، این موضوع تو صورت جلسه قید میشه. این صورت جلسه یه مدرک خیلی مهمه که بعداً نمی تونن بگن من اینو نگفتم.

جرح و تعدیل شهود: یعنی چی و به چه دردی می خوره؟

شاید این کلمات کمی تخصصی به نظر بیان، اما درکشون خیلی ساده ست:

• جرح شهود: یعنی طرف مقابل شما یا خود شما (اگه طرف مقابل شاهد آورده)، به صلاحیت شاهد ایراد بگیرید. مثلاً بگید این شاهد دوست صمیمی طرف مقابله و نفع شخصی داره، یا اینکه اهل دروغ گفتنه و عادل نیست. هدف از جرح اینه که نشون بدیم شهادت این شخص قابل اعتماد نیست.
• تعدیل شهود: برعکس جرحه. یعنی اگه طرف مقابل به شاهد شما ایراد گرفت، شما می تونید شاهدتون رو تعدیل کنید؛ یعنی با ارائه مدارک یا معرفی افرادی که صداقت و عدالت شاهد شما رو تأیید می کنن، به دادگاه ثابت کنید که شاهد شما معتبره و حرفاش قابل اعتماده.

این بحث جرح و تعدیل، معمولاً همون اول که شاهد معرفی میشه یا موقعی که قراره شهادت بده، مطرح میشه. اگه جرح مورد قبول دادگاه قرار بگیره، شهادت اون شخص کلاً کنار گذاشته میشه یا اعتبارش کم میشه. پس حواستون باشه که شاهداتون حتماً شرایط قانونی رو داشته باشن تا بعداً به مشکل نخورید.

اگه شاهد نیومد، دادگاه می تونه احضارش کنه؟

بله، گاهی اوقات پیش میاد که شما شاهد رو معرفی کردید، اما اون به هر دلیلی تو جلسه دادگاه حاضر نمیشه. تو این جور مواقع، ماده 242 قانون آیین دادرسی مدنی به دادگاه این اختیار رو میده که به درخواست یکی از طرفین دعوا یا حتی اگه خودش صلاح بدونه، شاهد رو احضار کنه. یعنی دادگاه یه احضاریه رسمی براش می فرسته و ازش می خواد که تو تاریخ مشخصی تو دادگاه حاضر بشه.

البته باید حداقل یک هفته قبل از جلسه دادگاه، این احضاریه به دست شاهد برسه. اگه شاهد بعد از احضار هم بدون عذر موجه تو دادگاه حاضر نشه، ممکنه حتی با جلب و دستور پلیس مجبور به حضورش بشن، البته این اتفاق کمتر میفته و معمولاً تو پرونده های خیلی حساس یا مهم.

یه جمع بندی خودمونی و چندتا توصیه کاربردی

دیدید چقدر ماجرای تعرفه شهود در دادخواست پیچیده و پر از جزئیاته؟ از اول که این عبارت به گوشمون می خوره، ممکنه یه ابهام بزرگ تو ذهنمون باشه که آیا منظور معرفی شهوده یا پول و هزینه شه؟ اما حالا می دونیم که هر دو این معانی درسته و هر کدوم قواعد خاص خودش رو داره.

خلاصه کنیم:

• معنی اول تعرفه شهود یعنی شما باید شاهداتون رو درست و حسابی به دادگاه معرفی کنید، مشخصات کاملشون رو بدید و سر موقع اون ها رو تو دادگاه حاضر کنید. یادتون نره که این معرفی کردن، خودش یه هنر و علم خاص داره و اگه درست انجام نشه، می تونه پرونده رو به دردسر بندازه.
• معنی دوم تعرفه شهود هم مربوط به هزینه ها و جبران خسارت به شاهده. اگه شاهد شما به خاطر حضور تو دادگاه هزینه ای متحمل میشه (مثل پول رفت و آمد یا از دست دادن درآمد)، شما که از شهادتش استفاده می کنید، باید این هزینه ها رو بهش پرداخت کنید. اما خود شهادت دادن، حق الزحمه نداره.

یادتون باشه که شهادت شهود، شمشیر دو لبه ست. هم می تونه بهتون کمک کنه، هم اگه درست استفاده نشه، ممکنه به ضررتون تموم بشه.

اهمیت مشاوره با وکیل تو این مسیر

با تمام این توضیحات، هیچ چیزی جای مشاوره با یه وکیل کاربلد رو نمی گیره. هر پرونده ای شرایط خاص خودش رو داره و یه وکیل باتجربه می تونه:

• بهتون بگه که آیا اصلاً تو پرونده شما شهادت شهود لازمه یا نه.
• کمکتون کنه شاهدای مناسب رو پیدا کنید و مطمئن بشید که شرایط قانونی رو دارن.
• شاهداتون رو برای حضور تو دادگاه و ادای شهادت آماده کنه.
• تو بحث جرح و تعدیل شهود، اگه لازم شد، از حقوق شما دفاع کنه.
• تو تعیین و پرداخت هزینه های شهود راهنماییتون کنه.

پس اگه پای پرونده حقوقی یا کیفری در میونه و قراره از شهادت شهود استفاده کنید، حتماً قبل از هر اقدامی، با یه وکیل مشورت کنید. این کار می تونه خیال شما رو راحت کنه و شانس موفقیتتون رو حسابی بالا ببره.

توصیه هایی برای طرفین دعوا جهت استفاده مؤثر از شهادت شهود

1. شاهد رو دست کم نگیرید: به شهادت شهود به چشم یه دلیل قدرتمند نگاه کنید و از همون ابتدا برای معرفی و حاضر کردنشون برنامه ریزی کنید.
2. فقط به شاهد اکتفا نکنید: سعی کنید علاوه بر شهادت، دلایل دیگه مثل سند و مدرک کتبی هم برای اثبات حرفتون داشته باشید.
3. با شاهدتون صحبت کنید: قبل از دادگاه، با شاهدتون صحبت کنید و مطمئن بشید که آمادگی لازم برای شهادت دادن رو داره و از چیزی که قراره بگه، آگاهه. البته این به معنی تلقین نیست، بلکه فقط یادآوری و مرور ماجراست.
4. هزینه ها رو جدی بگیرید: اگه شاهد تقاضای هزینه کرد، در پرداختش کوتاهی نکنید تا نخواهید در لحظه آخر به دنبال جلب رضایت او باشید.

توصیه هایی برای افرادی که به عنوان شاهد احضار می شوند

1. حقیقت رو بگید: مهم ترین وظیفه شما به عنوان شاهد، گفتن حقیقته. به قسمی که می خورید، وفادار باشید.
2. مراقب باشید دروغ نگید: فراموش نکنید که شهادت دروغ جرمه و مجازات سنگینی داره.
3. حقوق خودتون رو بدونید: اگه بابت حضور تو دادگاه هزینه ای متحمل می شید، حتماً قبل از شهادت، این موضوع رو با دادگاه در میون بذارید و درخواست جبران خسارت کنید.
4. ترس و استرس نداشته باشید: وظیفه شما فقط بیان چیزیه که دیدید یا شنیدید. نگران قضاوت یا سوالات سخت نباشید. قاضی اونجاست که از شما محافظت کنه.

امیدوارم با خوندن این مقاله، تمام ابهاماتتون در مورد تعرفه شهود در دادخواست برطرف شده باشه. حالا دیگه می دونید که این کلمه دوتا معنی مهم داره و برای هر دوتاش باید حواستون جمع باشه.